ამაგდარი – იაპონიაში 100 წლის და უფრო მეტი ასაკის ადამიანების რაოდენობა რეკორდულ 99 763-მდე გაიზარდა, – ამის შესახებ იაპონიის ჯანდაცვის სამინისტრომ 2025 წლის 12 სექტემბერს, ხანდაზმულთა პატივისცემის ნიშნად დაწესებული დღის აღნიშვნამდე რამდენიმე დღით ადრე განაცხადა.
ახლად გამოქვეყნებული მონაცემები, რომელიც 2025 წლის 1-ელი სექტემბრის მდგომარეობით, რეზიდენტთა რეესტრის სისტემას ეფუძნება, წინა წელთან შედარებით იაპონიაში 100 წელს გადაცილებულთა რაოდენობა 4,644-ით გაიზარდა, რაც ზედიზედ 55-ე წლის განმავლობაში ახალი რეკორდია. ასწლოვანი მოქალაქეების მთლიანი მაჩვენებლის დაახლოებით 88%-ს, ქალები შეადგენდნენ – 87 784.
ჯანდაცვის მინისტრმა ტაკამარო ფუკოკამ 87 784 ქალს და 11 979 მამაკაცს, რომლებიც ასწლოვანნი არიან, დღეგრძელობა მიულოცა და „მადლიერება გამოხატა საზოგადოების განვითარებაში მათი მრავალწლიანი წვლილისთვის“.
100 წლის და უფროსი ასაკის პირთა რიცხვი სტაბილურად იზრდება მას შემდეგ, რაც მთავრობამ 1963 წელს ასეთი ჩანაწერების წარმოება დაიწყო, როდესაც მხოლოდ 153 ადამიანი იყო რეგისტრირებული, როგორც ასწლოვანი. 1981 წელს მათმა რაოდენობამ 1000-ს გადააჭარბა, 1998 წელს 10 000-ს, 2012 წელს 50 000-ს და 2022 წელს 90 000-ს.
2025 წლის 12 სექტემბრის მონაცემებით, იაპონიის ყველაზე ხანდაზმული მცხოვრები ადამიანი 114 წლის შიგეკო კაგავაა (დაბლა ფოტოზე – იგი 1911 წლის 28 მაისს დაიბადა და ამჟამად, 2026 წლის 31 ივლისს, 115 წლისაა), ნარას პრეფექტურის იამატოკორიამადან. სამინისტროს ცნობით, ის 80 წლის შემდეგ მეან-გინეკოლოგად და ექიმად მუშაობდა. ყველაზე ხანდაზმული მამაკაცი კიიოტაკა მიზუნოა, 111 წლის, შიზუოკას პრეფექტურის ივატიდან.
ამჟამად, ქვეყნის მასშტაბით ყოველ 100 000 მოსახლეზე 80.58 ასწლოვანი მოდის. პრეფექტურების მიხედვით, ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი შიმანეს პრეფექტურაში დაფიქსირდა – 100 000 მოსახლეზე 168.69, ეს რეგიონი ქვეყანაში ზედიზედ მე-13 წელია რაც ლიდერის პოზციას არ თმობს, შემდეგ მოდის კოჩი 157.16-ით და ტოტორი 144.63-ით. ყველაზე დაბალი მაჩვენებელი საიტამას პრეფექტურაში დაფიქსირდა – 48.50, აიჩი 53-ით და ოსაკა 55.44-ითაა წარმოდგენილი.
დღეგრძელობის დღის აღნიშვნის ფონზე, ქვეყანა სულ უფრო მეტად დგას მოსახლეობის დაბერებისა და შემცირების პრობლემის წინაშე. შობადობის საერთო მაჩვენებელი – ბავშვების საშუალო რაოდენობა, რომლებიც ქალს სიცოცხლის განმავლობაში შეიძლება ეყოლოს – 2024 წელს 1.15-მდე შემცირდა, რაც წინა წლის 1.2-თან შედარებით კიდევ უფრო მეტად დაბალი მაჩვენებელია და ყველაზე დაბალი მაჩვენებელია 1947 წლიდან, როდესაც შედარებითი ჩანაწერების გაკეთება დაიწყო. ტოკიოში ეს მაჩვენებელი ზედიზედ მეორე წელია 1-ზე დაბალია.
იაპონიაში მცხოვრები იაპონელი მოქალაქეების საერთო რაოდენობა 2025 წლის 1-ელი იანვრის მონაცემებით 120,65 მილიონამდე შემცირდა. 2024 წელს დაბადებულთა რაოდენობამ 686 061 შეადგინა, რაც პირველად 700 000-ზე ნაკლებია. გარდაცვლილთა რიცხვმა 1 605 298-ს მიაღწია, რამაც მოსახლეობის ბუნებრივი შემცირება 919 237-ით გამოიწვია.
2024 წელი მოსახლეობის ბუნებრივი კლების ზედიზედ მე-17 წელი იყო და ეს ყველაზე მკვეთრი კლება იყო მას შემდეგ, რაც აღრიცხვა დაიწყო. ამ კლებამ და სიცოცხლის ხანგრძლივობის ზრდამ მნიშვნელოვანი ზეწოლა მოახდინა ქვეყნის სოციალური უზრუნველყოფის სისტემებსა და შრომის ბაზრებზე.
იაპონიაში ხანდაზმულთა დღე 15 სექტემბერს აღინიშნება. ეს ეროვნული დღესასწაულია, და ამ დღეს ას წელს მიღწეული ადამიანები პრემიერ-მინისტრისგან მილოცვის წერილს და ვერცხლის თასს იღებენ. ჯანდაცვის სამინისტროს ცნობით, 2025 წელს ეს საჩუქარი 52 310 ადამიანმა მიიღო.
1960-იან წლებში იაპონიის მოსახლეობას G7-ის ნებისმიერ სხვა ქვეყანასთან შედარებით 100 წელზე უფროსი ასაკის ადამიანების ყველაზე დაბალი წილი ჰქონდა, თუმცა ეს მაჩვენებელი ბოლო ათწლეულების განმავლობაში მნიშვნელოვნად შეიცვალა.
იაპონიას მსოფლიოში სიცოცხლის ყველაზე მაღალი ხანგრძლივობა აქვს და ცნობილია იმით, რომ ხშირად მსოფლიოში ყველაზე ხანდაზმული ადამიანების სამშობლოა – თუმცა ზოგიერთი კვლევა მსოფლიოში ასწლოვანი ადამიანების რეალურ რაოდენობას ეჭვქვეშ აყენებს.
ის ასევე ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფად დაბერებადი საზოგადოებაა, სადაც უფრო მეტადაა ჯანსაღი კვება, მაგრამ შობადობა დაბალია.
როგორც BBC ამ თემაზე მომზადებულ სტატიაში აღნიშნავს, სიცოცხლის ხანგრძლივობის ზრდა ძირითადად განპირობებულია გულის დაავადებებით და კიბოს გავრცელებული ფორმებით, განსაკუთრებით სარძევე ჯირკვლისა და პროსტატის კიბოთი გამოწვეული სიკვდილიანობის შემცირებით.
წითელი ხორცის ნაკლები გამოყენებისა და თევზისა და ბოსტნეულის მაღალი შემცველობის საკვების მიღების წყალობით, იაპონიაში სიმსუქნის დაბალი მაჩვენებელია, რაც ორივე დაავადების განვითარების ერთ-ერთი მთავარი ხელშემწყობი ფაქტორია, სიმსუქნის მაჩვენებელი განსაკუთრებით დაბალია ქალებში, რაც შესაძლოა გარკვეულწილად ხსნიდეს, თუ რატომ აქვთ იაპონელ ქალებს გაცილებით მაღალი სიცოცხლის ხანგრძლივობა, ვიდრე მამაკაცებს.
როდესაც მსოფლიოს დანარჩენი მოსახლეობის რაციონში შაქრისა და მარილის რაოდენობის ზრდა შემოიჭრა, იაპონია საპირისპირო მიმართულებით წავიდა – საზოგადოებრივი ჯანდაცვის შეტყობინებებით წარმატებით დაარწმუნა ხალხი მარილის მოხმარების შემცირებაში.
თუმცა საქმე მხოლოდ დიეტაში არ არის. იაპონელები ზრდასრულ ასაკშიც კი აქტიურები არიან. ისინი უფრო ხშირად დადიან ფეხით და საზოგადოებრივი ტრანსპორტით, ვიდრე აშშ-სა და ევროპაში მცხოვრები ხანდაზმული ადამიანები.
რადიო „ტაისო“, ყოველდღიური ჯგუფური ვარჯიში, იაპონური კულტურის ნაწილია 1928 წლიდან, რომელიც საზოგადოებრივი შეგრძნების განცდისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის წასახალისებლად დაარსდა. სამწუთიანი რუტინა გადაიცემა ტელევიზიით და ვარჯიში ქვეყნის მასშტაბით მცირე საზოგადოებრივ ჯგუფებში სრულდება.
თუმცა, რამდენიმე კვლევამ ეჭვქვეშ დააყენა გლობალური რაოდენობის ასწლოვანი ადამიანების რაოდენობის სანდოობა, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ მონაცემთა შეცდომები, არასანდო საჯარო ჩანაწერები და დაბადების მოწმობების დაკარგვა შესაძლოა მაღალი მაჩვენებლების მიზეზი იყოს.
2010 წელს იაპონიაში ოჯახის რეესტრების სამთავრობო აუდიტის შედეგად გამოვლინდა, რომ 230 000-ზე მეტი ადამიანი, რომლებიც 100 წლის ან უფროსი ასაკის იყვნენ, დაკარგულად ითვლებოდნენ, ზოგიერთი მათგანი კი ათწლეულების წინ იყო გარდაცვლილი.
არასწორი დათვლა გამოწვეული იყო ჩანაწერების წარმოების არასრულყოფილებით და ეჭვებით, რომ ზოგიერთმა ოჯახმა შესაძლოა სცადა ხანდაზმული ნათესავების გარდაცვალების დამალვა პენსიების მიღების მიზნით.
ეროვნული გამოძიება მას შემდეგ დაიწყო, რაც ტოკიოს ყველაზე ხანდაზმულ მამაკაცად მიჩნეული 111 წლის სოგენ კოტოს ნეშტი გარდაცვალებიდან 32 წლის შემდეგ, მის ოჯახში იპოვეს.
