ჯანმრთელობა და მედიცინა

მეცნიერები 100 წელს გადაცილებული სამი ბრაზილიელი დის სიცოცხლის ხანგრძლივობის საიდუმლოს ახსნას ცდილობენ

ამაგდარი – რა არის ხანგრძლივი სიცოცხლის საიდუმლო? ამაში მკვლევრებს შესაძლოა დაეხმაროს სამი ბრაზილიელი და, რომელთა საერთო ასაკი 316 წელია და რომლებიც 2026 წლის ივნისში გინესის რეკორდების წიგნში მოხვდნენ, როგორც მსოფლიოში ყველაზე ხანდაზმული ცოცხალი დედმამიშვილები.

სან-პაულოს უნივერსიტეტის მეცნიერის, მაიანა ზაცის ხელმძღვანელობით ჩატარებული „DNA Longevo“ პროექტის მიზანია დაბერების ბიოლოგიური ფაქტორების შესწავლა.

სამი დის შესახებ კვლევების შედეგები მეცნიერებს დაეხმარება უკეთ გაიგონ, თუ რატომ ინარჩუნებს ზოგიერთი ადამიანი ფიზიკურად და კოგნიტურად მდგრადობას განსაკუთრებით ხანდაზმულ ასაკშიც კი.

მკვლევრები შეადარებენ 90 და 100 წლის ასაკის ადამიანებს მათ, რომლებსაც განუვითარდათ სისუსტე, კოგნიტური დაქვეითება ან ქრონიკული დაავადებები, რათა გამოიკვლიონ დღეგრძელობასთან დაკავშირებული თვისებები.

„დნმ-ის ტესტირების საშუალებით ჩვენ ვეძებთ დამცავ გენებს და ვიცით, რომ მათგან რამდენიმე არსებობს“, – თქვა ზაცმა, რომელიც კოორდინაციას უწევს უნივერსიტეტის ადამიანის გენომის კვლევის ცენტრს. „რაც უფრო მეტი 100 წელს გადაცილებული ადამიანი გვეყოლება, განსაკუთრებით ოჯახები, სადაც რამდენიმე ას წელზე მეტი ხნის ადამიანი ცხოვრობს, მით უფრო ზუსტი იქნება ჩვენი კვლევა მათ გამოვლენაში“.

მეცნიერები მიიჩნევენ, რომ ასაკის მატებასთან ერთად მემკვიდრეობით ფაქტორებს შესაძლოა უფრო დიდი როლი ჰქონდეს ჯანმრთელობისა და ფუნქციონირების შენარჩუნებაში, ვიდრე გარემო ფაქტორებს.

დები – 103 წლის ზულინა დე დეუს ნუნესი, 104 წლის ზორაიდა დე დეუს მოტა და 109 წლის ლევიტა დე დეუს ნუნესი, რომლებიც რიო-დე-ჟანეიროში ცხოვრობენ, იდენტიფიცირებულნი არიან გლობალური ორგანიზაციის, „LongeviQuest“-ის მეშვეობით, რომელიც დღეგრძელობის რეკორდებს ამოწმებს და გინესის მსოფლიო რეკორდებთან თანამშრომლობს.

ზორაიდე დე დეუს მოტა ლევიტა დე დეუს ნუნესის გვერდით დგას რიო-დე-ჟანეიროში, ბრაზილია, დღეგრძელობის გენეტიკური კვლევებისთვის სისხლის აღების შემდეგ, 2026 წლის 23 ივნისი. REUTERS/

„როდესაც დები ამ ასაკს აღწევენ, ცხადია, რომ მათ შორის ძლიერი გენეტიკური კომპონენტია“, – თქვა ბენ მეიერსმა, „LongeviQuest“-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა. „მაგრამ იმის გამო, რომ ისინი ერთმანეთთან ახლოს ცხოვრობენ, მათ ასევე აქვთ დამხმარე ქსელი, ოჯახის წევრების სახით, რომლებიც საჭიროების შემთხვევაში ეხმარებიან ერთმანეთს. ასევე, რა თქმა უნდა, არსებობს საზოგადოების ასპექტი“.

სამი და თავის დღეგრძელობას ჯანსაღ კვებასა და აქტიურ ცხოვრების წესს მიაწერს.

ზულინამ გაიხსენა ბავშვობა და დასძინა, რომ დროს მდინარეებში ცურვასა და თევზაობაში ატარებდა. „ყველაფერი ახალი იყო. მაცივარი არ გვქონდა“, – თქვა მან და დაამატა: „ძუძუთი კვება წარმოუდგენლად მნიშვნელოვანია“.

დები სხვა მხრივ საკმაოდ ჩვეულებრივ ცხოვრებას ეწეოდნენ. ლევიტა ხელოსნად მუშაობდა, შემდეგ კი ტელევიზიაში. ზორაიდა მედდა იყო და ხუთ შვილს ზრდიდა, ხოლო ზულინამ, დიასახლისმა, ექვსი შვილი გაზარდა.

ლევიტა სინანულის გარეშე იხსენებს თავის ცხოვრებას. „კარგი ბავშვობა და მოზარდობა მქონდა. ვერ ვიწუწუნებ“.

მკვლევრები იმედოვნებენ, რომ გაიგებენ, თუ როგორ იცავს არა ცხოვრების წესი, არამედ გენეტიკური ფაქტორები, გულს, კუნთებსა და კოგნიტურ ფუნქციას დაბერების დამანგრეველი შედეგებისგან.

კვლევის მიზანი, როგორც ზაცთან მომუშავე მკვლევარმა ჟოაო პაულო გილერმემ განაცხადა, „500 ასწლოვანი ადამიანის მოცვაა, რათა დღეგრძელობის შესახებ უფრო ზუსტი დასკვნები გამოიტანონ“.