ამაგდარი – ოქსფორდის მარტინის სკოლის, ოქსფორდის უნივერსიტეტისა და ლეიდენის უნივერსიტეტის მკვლევრების მიერ ჩატარებული ახალი კვლევის თანახმად, რომელიც Communications Sustainability- ში გამოქვეყნდა, გარემოზე მიყენებული ზიანი წელიწადში 1.7-დან 5.7 ტრილიონ დოლარამდე ფასდება და აღმოჩნდა, რომ მის ყველაზე დიდ კომპონენტს ბიომრავალფეროვნების დაკარგვა წარმოადგენს და არა კლიმატის ცვლილება.
მკვლევრების შეფასებით, ეს რამდენჯერმე აღემატება იმ თანხას, რისი დახარჯვის ვალდებულებაც აქვს საერთაშორისო თანამეგობრობას კლიმატის ცვლილებისა და ბიომრავალფეროვნების შენარჩუნების მიმართულებით. ეს თანხა შეესაბამება იმ დაფინანსების მასშტაბს, რომელიც გლობალურად საჭიროა ამ კრიზისების აღმოსაფხვრელად.
ეს აღმოჩენა აფასებს იმ ზიანს, რომელსაც ეს ჯგუფი ოთხ პლანეტარულ საზღვრებს შორის განიხილავს: კლიმატის ცვლილება, ბიომრავალფეროვნების დაკარგვა, საკვები ნივთიერებების დაბინძურება და მტკნარი წყლის მოხმარება.
რას ნიშნავს პლანეტარული საზღვრები (Planetary Boundaries) არის მეცნიერული კონცეფცია, რომელიც განსაზღვრავს დედამიწის ეკოლოგიურ საზღვრებს. თუ კაცობრიობა ამ საზღვრებს გასცდება, პლანეტის სტაბილურობა, მისი კლიმატი და სიცოცხლისუნარიანობა საფრთხეში აღმოჩნდება. კონცეფცია მოიცავს 9 კრიტიკულ პროცესს, რომელიც არეგულირებს დედამიწის სისტემის მდგრადობას.
(რედაქციის შენიშვნა: პლანეტარული საზღვრები არის სამეცნიერო ჩარჩო, რომელიც განსაზღვრავს კაცობრიობისთვის უსაფრთხო საოპერაციო სივრცეს. ამ მეცნიერულად დადგენილი დამცავი ბარიერების გადალახვა საფრთხეს უქმნის მოულოდნელ ან შეუქცევად გარემო ცვლილებებს, რაც დედამიწის სიცოცხლის შემანარჩუნებელ სისტემებს დესტაბილიზაციას უქმნის).
9 პლანეტარული საზღვარი: მეცნიერული კონცეფცია გლობალურ მდგრადობას დედამიწის სისტემის ცხრა კრიტიკულ პროცესად ყოფს. ამჟამად, ცხრა საზღვრიდან შვიდი დარღვეულია.
- კლიმატის ცვლილება: სათბურის აირების (მაგ. CO2) ჭარბი კონცენტრაცია ატმოსფეროში. (დარღვეულია)
- ბიოსფეროს მთლიანობა: ბიომრავალფეროვნების დაკარგვა და სახეობათა გადაშენება. (დარღვეულია)
- მიწათსარგებლობის ცვლილება: ტყეების გაჩეხვა და ბუნებრივი ლანდშაფტების (მაგ. სასოფლო-სამეურნეო მიზნებისთვის) მასობრივი ტრანსფორმაცია. (დარღვეულია)
- მტკნარი წყლის გამოყენება: წყლის რესურსების ჭარბი მოხმარება და ბუნებრივი ციკლების დარღვევა. (დარღვეულია)
- ბიოქიმიური ნაკადები: აზოტის და ფოსფორის ციკლებში ჩარევა (ძირითადად ხელოვნური სასუქების გამოყენებით). (დარღვეულია)
- ახალი ნივთიერებების (Novel Entities) შეჭრა: ბუნებისთვის უცხო და ტოქსიკური ნივთიერებების, მათ შორის პლასტმასის, მძიმე მეტალებისა და ქიმიკატების გავრცელება. (დარღვეულია)
- ოკეანის დამჟავება: ოკეანეების მიერ CO2-ის შთანთქმა, რაც ანადგურებს მარჯნის რიფებსა და საზღვაო ეკოსისტემებს. (ახლად დარღვეული)
- ატმოსფერული აეროზოლების დაბინძურება: ჰაერში მიკროსკოპული ნაწილაკების კონცენტრაცია, რომელიც ცვლის კლიმატს და აზიანებს ჯანმრთელობას. (უსაფრთხო ზონაშია)
- სტრატოსფერული ოზონის შრის შემცირება: დამცავი ოზონის შრის რღვევა (რომელიც წარმატებით რეგულირდება საერთაშორისო შეთანხმებებით). (უსაფრთხო ზონაშია)
მსოფლიოს მოსახლეობის აღნიშნულ 10%-ში შემავალი ერთი ადამიანის საშუალო წლიური ზიანი 2 300-დან 7 500 დოლარამდე მერყეობს. ამერიკის შეერთებულ შტატებში, სადაც ერთ სულ მოსახლეზე ზემოქმედება ყველაზე მაღალია, ეს მაჩვენებელი 19 000-დან 63 000 დოლარამდე იზრდება, რაც მათი შემოსავლის 6-20%-ს ან მათი სიმდიდრის 0.8-3%-ს უტოლდება. მსოფლიოს მოსახლეობის აღნიშნულ 10%-ში შემავალი ადამიანების 60%-ზე მეტი აშშ-სა და ევროკავშირში ცხოვრობს. ევროკავშირში მოსახლეობის 40-45% ამ ყველაზე მაღალმომხმარებელ ჯგუფში შედის, ხოლო აშშ-ში ეს მაჩვენებელი მოსახლეობის ნახევარზე მეტია.
გლობალურ ზიანში ყველაზე დიდი კომპონენტი ბიომრავალფეროვნების დაკარგვაზე მოდის, რაც მთლიანი ზიანის 47–56%-ს შეადგენს. კლიმატის ცვლილება 36–45%-ს შეადგენს. ეს დასკვნა ხაზს უსვამს ბოლოდროინდელ მოწოდებებს ბიომრავალფეროვნებისა და კლიმატური კრიზისის ერთად გადაჭრის შესახებ, იმის ნაცვლად, რომ ისინი ცალკე გამოწვევებად განიხილონ.
ციფრები, სავარაუდოდ, კონსერვატიულია. ყველაზე მაღალი შემოსავლის მქონე პირებისთვის ემისიების დაახლოებით ნახევარი ინვესტიციებიდან მოდის და არა პირადი მოხმარებიდან, რომელთა ზემოქმედებაც ამ ანალიზში არ არის ასახული.
„ეს ზიანი არის რეალური ხარჯი, რომელიც ვიღაცამ უნდა გადაიხადოს. ის ეკოსისტემების, გვალვისა და დაბინძურების ზემოქმედების ქვეშ მყოფი თემების და იმ ადამიანების მიერ არის გადასახდელი, რომლებსაც ყველაზე ნაკლებად შეუძლიათ დაიცვან თავი არასტაბილური გარემოსაგან – წელიწადში $1.7-დან $5.7 ტრილიონ დოლარამდე. ეს თანხები, დარწმუნებით შეიძლება ითქვას, რომ რეალურ სურათს არ შეესაბამება, რადგან ჩვენ მხოლოდ პირდაპირ მოხმარებას და ცხრა პლანეტარული საზღვრიდან ოთხს ვფარავთ — პოლ ბერენსი, ბრიტანეთის აკადემიის გლობალური პროფესორი ოქსფორდის მარტინის სკოლაში.
ზიანის ანაზღაურების მასშტაბი ასახავს პოტენციურ შემოსავალს, თუ „დამაბინძურებელი იხდის“ პრინციპი გამოყენებული იქნება მაღალი მოხმარების მქონე ჯგუფების მიმართ. მკვლევრები აღნიშნავენ, რომ გარემოსდაცვითი დაბეგვრა, რომელიც ორიენტირებულია ფუფუნების საგნების მოხმარებაზე და არა ძირითად საქონელზე, უფრო პროგრესული და ეფექტურია ემისიების შემცირების თვალსაზრისით, თუმცა ისინი ხაზს უსვამენ, რომ ფასწარმოქმნა რამდენიმე ინსტრუმენტს შორის ერთ-ერთია და არ ამართლებს ან არ ანაზღაურებს თავად ზიანს.
ავტორები ხაზს უსვამენ, რომ გარემოსდაცვითი ზიანის მონეტიზაცია არ ნიშნავს ბუნების კომერციალიზაციას და რომ ფულადი მაჩვენებლები ეკოსისტემების ღირებულების მხოლოდ ნაწილს ასახავს.
წაიკითხეთ სრული კვლევა: „ ყველაზე მდიდარი მომხმარებლის ათი პროცენტის მიერ გარემოზე მიყენებული ზიანი აღემატება კლიმატისა და ბიომრავალფეროვნების გლობალური დაფინანსების ხარვეზებს “.
