აშშ-ის სკოლებში ნატურალური რძე ბრუნდება – ტრამპმა კანონპროექტს ხელი მოაწერა

კაფეტერიებში ნატურალური და 2%-იანი რძით მომსახურების შესახებ კანონპროექტი ობამას ეპოქის შეზღუდვებს აუქმებს მაღალცხიმიანი რძის ვარიანტებზე.

მთელი ქვეყნის მასშტაბით აშშ-ის სკოლის სასადილოებში ნატურალური რძე ბრუნდება მას შემდეგ, რაც დონალდ ტრამპმა 2026 წლის იანვარში ხელი მოაწერა კანონპროექტს, რომელიც ობამას ეპოქის შეზღუდვებს ხსნის მაღალცხიმიანი რძის ვარიანტებზე.

2025 წლის შემოდგომაზე კონგრესის მიერ დამტკიცებული აქტის – „ნატურალური რძე ჯანსაღი ბავშვებისთვის“ – მიღების შემდეგ, უახლოეს თვეებში მენიუში შესაძლოა არა ნამდვილი რძისგან დამზადებული ისეთი პროდუქტების უცხიმო სასმელებიც იყოს ხელმისაწვდომი, როგორიცაა გამდიდრებული სოიოს რძე.

ეს აქცია საშუალებას აძლევს სასკოლო სადილის ეროვნულ პროგრამაში მონაწილე სკოლებს, 2012 წლიდან სავალდებულო უცხიმო და დაბალცხიმიან  პროდუქტებთან ერთად, მოსწავლეებს ნატურალური და 2%-იანი ცხიმიანობის რძე შესთავაზონ.

„დემოკრატი იქნები თუ რესპუბლიკელი, ნატურალური რძე შესანიშნავი რამაა“, – განაცხადა ტრამპმა თეთრ სახლში ხელმოწერის ცერემონიაზე, რომელსაც კანონმდებლები, მერძევეები და მათი შვილები ესწრებოდნენ.

კანონი ასევე უფლებას აძლევს სკოლებს, მიაწოდონ უცხიმო რძე, რომელიც აკმაყოფილებს რძის კვებით სტანდარტებს და ავალდებულებს სკოლებს, შესთავაზონ უცხიმო რძის ალტერნატივა, თუ ბავშვები წარმოადგენენ არა მხოლოდ ექიმის, არამედ მშობლების ცნობას, რომელშიც ნათქვამია, რომ მათ აქვთ დიეტური შეზღუდვები.

ხელმოწერა ამერიკელებისთვის 2025-2030 წლების კვების სახელმძღვანელო პრინციპების გამოქვეყნებიდან რამდენიმე დღეში მოხდა, რომელიც ჯანსაღი დიეტის ნაწილად სრულცხიმიანი რძის პროდუქტების მოხმარებას უსვამს ხაზს. წინა გამოცემებში 2 წელზე უფროსი ასაკის მომხმარებლებს უცხიმო ან ნაკლებცხიმიანი რძის პროდუქტების მოხმარებას ურჩევდნენ.

აშშ-ის სოფლის მეურნეობის დეპარტამენტმა სოციალურ ქსელში გამოაქვეყნა პოსტი, სადაც ტრამპი გამოსახული იყო ჭიქა რძით და „რძის ულვაშებით“, წარწერით: „დალიე ნატურალური რძე“.

ცვლილება შესაძლოა უკვე 2026 წლის შემოდგომაზე ამოქმედდეს, თუმცა სკოლების კვებისა და რძის ინდუსტრიის წარმომადგენლებმა განაცხადეს, რომ ზოგიერთ სკოლას შესაძლოა მეტი დრო დასჭირდეს სრულცხიმიანი რძის პროდუქტებზე მოთხოვნის შესაფასებლად და მიწოდების ჯაჭვების კორექტირებისთვის.

რძის ინდუსტრიის მიერ დიდი ხნის ნანატრი და 2%-იანი რძის სკოლის კვებაში დაბრუნება ყოფილი პირველი ლედის, მიშელ ობამას მიერ მხარდაჭერილი „ჯანსაღი, შიმშილისგან თავისუფალი ბავშვების აქტის“ დებულებებს აუქმებს. ათეულ წელზე მეტი ხნის წინ მიღებული კანონი მიზნად ისახავდა ბავშვებში სიმსუქნის შენელებას და ჯანმრთელობის გაუმჯობესებას ცხიმიან რძეში შემავალი ნაჯერი ცხიმებისა და კალორიების მოხმარების შემცირებით.

კვების ექსპერტები, კანონმდებლები და რძის ინდუსტრიის წარმომადგენლები ამტკიცებენ, რომ ნატურალური რძე გემრიელი და ნოყიერი სასმელია, რომელიც უსამართლოდ არის შელახული და ზოგიერთი კვლევა ვარაუდობს, რომ ბავშვებს, რომლებიც მას სვამენ, ნაკლებად აქვთ სიმსუქნის განვითარების რისკი, ვიდრე მათ, ვინც ნაკლებცხიმიან ვარიანტებს მიირთმევს. კრიტიკოსები ასევე ამბობენ, რომ ბევრ ბავშვს არ მოსწონს ნაკლებცხიმიანი რძის გემო და არ სვამს მას, რაც იწვევს არანოყიერ კვებას და საკვების ნარჩენების წარმოქმნას.

ახალი წესები შეცვლის ეროვნული სასკოლო სადილის პროგრამაში ჩარიცხული დაახლოებით 30 მილიონი მოსწავლისთვის მიწოდებულ კვებას.

ჯანდაცვის მდივანმა რობერტ ფიცჯერალდ კენედი უმცროსმა ახალ კანონს „სკოლის კვების პოლიტიკის დიდი ხნის ნანატრი შესწორება“ უწოდა. სოფლის მეურნეობის მდივანმა ბრუკ როლინსმა განაცხადა, რომ ეს მიშელ ობამას „ნატურალური რძისგან თავის შეკავების შესახებ ახლომხედველ კამპანიას“ ასწორებს.

სკოლები ვალდებულნი იქნებიან მოსწავლეებს მიაწოდონ თხევადი რძის სხვადასხვა ვარიანტი, რომელიც ამიერიდან შეიძლება მოიცავდეს არომატიზებულ და უსუნო ორგანულ ან ჩვეულებრივ ნატურალურ რძეს, 2%-იან, 1%-იან და ლაქტოზას გარეშე რძეს, ასევე არარძის პროდუქტებს, რომლებიც აკმაყოფილებს კვებით სტანდარტებს.

ახალი დიეტური მითითებები ითვალისწინებს „სრულცხიმიან რძის პროდუქტებს შაქრის დანამატების გარეშე“, რაც გამორიცხავს შოკოლადისა და მარწყვის არომატიან რძეს, რომელიც დაშვებულია სკოლის კვების სტანდარტების ბოლოდროინდელი განახლებით.

ახალი კანონი რძის ცხიმს ათავისუფლებს ფედერალური მოთხოვნების ნაწილისგან, რომელთა თანახმადაც, საშუალოდ ნაჯერი ცხიმები სკოლის კვებაში კალორიების 10%-ზე ნაკლებს შეადგენდეს.

ერთ-ერთმა წამყვანმა კვების ექსპერტმა, ტაფტსის უნივერსიტეტის დოქტორმა დარიუშ მოზაფარიანმა განაცხადა, რომ ცხიმიანი რძის პროდუქტებთან შედარებით დაბალცხიმიანი რძის არჩევას „მნიშვნელოვანი სარგებელი“ არ მოაქვს. მან დასძინა, რომ რძის პროდუქტებში შემავალ ნაჯერ ცხიმოვან მჟავებს სხვა ცხიმებისგან, მაგალითად, საქონლის ცხიმისგან განსხვავებული შემადგენლობა აქვს, პლუს სხვადასხვა სასარგებლო ნაერთებს შეიცავს, რომლებსაც შეუძლიათ თეორიული ზიანის ანაზღაურება.

„რძის პროდუქტებში არსებული ნაჯერი ცხიმები ჯანმრთელობის რაიმე უარყოფით შედეგებთან არ არის დაკავშირებული“, – თქვა მოზაფარიანმა ინტერვიუში.

კვლევამ აჩვენა, რომ ობამას ეპოქის კანონის მიღების შემდეგ ფედერალური კვების პროგრამაში შეტანილმა ცვლილებებმა შეანელა სიმსუქნის ზრდა აშშ-ში ბავშვებში, მათ შორის ყმაწვილებში – 13-19 წლის გარდამავალი ასაკის ვაჟებსა და გოგონებში.

თუმცა, კვების ზოგიერთი ექსპერტი უფრო ახალ კვლევაზე მიუთითებს, რომელიც ვარაუდობს, რომ ბავშვებს, რომლებიც ნატურალურ რძეს სვამენ, შესაძლოა ნაკლები სიმსუქნის ან ჭარბი წონის განვითარების რისკი ჰქონდეთ, ვიდრე ბავშვებს, რომლებიც უცხიმო რძეს სვამენ. 2020 წელს ჩატარებული 28 კვლევის ერთ-ერთი მიმოხილვა აჩვენებს, რომ რისკი 40%-ით ნაკლები იყო იმ ბავშვებისთვის, რომლებიც ნატურალურ რძეს სვამდნენ, თუმცა ავტორებმა აღნიშნეს, რომ მათ არ შეუძლიათ თქვან, იყო თუ არა ამის მიზეზი რძის მოხმარება.