შეფ–მზარეულ ჯეიმი ოლივერს სურს, რომ მთავრობამ უფასო სასკოლო კვება განავრცოს ყველა იმ ბავშვზე, ვინც უნივერსალური კრედიტით მოსარგებლეთა ოჯახებში ცხოვრობენ.
მთავრობამ განაცხადა, რომ ის გადახედავს შესაბამისობის კრიტერიუმებს.
მაგრამ რამდენი მოსწავლეა ამჟამად უფასო სასკოლო კვების მიღების უფლების მქონე?
ვის აქვს უფლება მიიღოს უფასო სასკოლო კვება?
2022 წლის 11 ოქტომბერს BBC-ის მიერ გამოქვეყნებული სტატიის თანახმად, ინგლისსა და უელსში 4-დან 16 წლამდე ასაკის ბავშვებს შეუძლიათ მიიღონ უფასო სასკოლო კვება, თუ ისინი ცხოვრობენ ოჯახში, რომელიც იღებს შემოსავალთან დაკავშირებულ შეღავათებს (მაგალითად, უნივერსალურ კრედიტს ) და მათი წლიური შემოსავალი გადასახადების შემდეგ 7,400 ფუნტ სტერლინგზე ნაკლებია – ეს თანხა არ მოიცავს სოციალური დახმარების შემწეობას.
თუმცა, უნივერსალური კრედიტის მფლობელთა დაახლოებით 40%-ს აქვს სამსახური. ამგვარად, შეგიძლიათ მიიღოთ შეღავათი, მაგრამ დაწესებული ზღვრის, 7 400 ფუნტი სტერლინგის მეტის გამომუშავების შემთხვევაში, თქვენი შვილები ვეღარ დააკმაყოფილებენ სკოლაში უფასო კვების კრიტერიუმებს.
შოტლანდიაში შემოსავლის ლიმიტი 7,920 ფუნტია, ხოლო ჩრდილოეთ ირლანდიაში 14,000 ფუნტი.
ინგლისში, დაწყებითი კლასების სახელმწიფო სკოლის პირველი და მეორე კლასის ყველა მოსწავლეს – ოჯახის შემოსავლის მიუხედავად – შეუძლია სემესტრის განმავლობაში უფასო სასკოლო კვებით ისარგებლოს.
შოტლანდიის უფასო სასკოლო კვების პროგრამა P1-დან P5-მდე კლასის მოსწავლეებს მოიცავს.
უელსის მთავრობამ განაცხადა, რომ 2024 წლისთვის დაწყებითი სკოლის ყველა მოსწავლეს უფასო სასკოლო კვებით უზრუნველყოფდა, იმ პირველკლასელების ჩათვლით, ვინც სწავლას 2024 წლის სექტემბრიდან შეუდგებოდა.
რამდენი ბავშვი იღებს უფასო კვებას?
2022 წლის ივნისში, ინგლისში დაახლოებით 1.9 მილიონ ბავშვს ჰქონდა უფასო სასკოლო კვება – მოსწავლეთა მთლიანი რაოდენობის 22.5%-ს.
ეს 9%-იან ზრდას წარმოადგენს 2021 წელთან შედარებით, როდესაც 1.74 მილიონი მოსწავლე იყო უფლებამოსილი უფასო კვებით.
ამას გარდა, კიდევ 1.25 მილიონი მოსწავლე იღებს უფასო კვებას სკოლამდელი ასაკის ბავშვებისთვის განკუთვნილი უნივერსალური უფასო სასკოლო კვების ფარგლებში.
შოტლანდიაში, 80 265 დაწყებითი და საშუალო სკოლის მოსწავლე (12%) აკმაყოფილებს უფასო კვების კრიტერიუმებს. დამატებით კიდევ დაწყებითი სკოლის 100 000 მოსწავლე იღებს უნივერსალურ უფასო კვებას, რომელიც უმცროსი ასაკის ბავშვებისთვის არის განკუთვნილი.
შეღავათებისა და ოჯახის შემოსავლის კრიტერიუმების მიხედვით, უელსში (მოსწავლეთა საერთო რაოდენიობის 20%) და ჩრდილოეთ ირლანდიაში (30%) 100 000 მოსწავლე აკმაყოფილებს კრიტერიუმებს.
თუ აკმაყოფილებთ შესაბამის კრიტერიუმებს და დიდი ბრიტანეთის სახელმწიფო სკოლაში სწავლობს თქვენი შვილი/შვილები, უფასო სასკოლო კვების მისაღებად განაცხადის შესატანად გადადით შემდეგ ბმულებზე:
სად არის უფასო სასკოლო კვება ყველაზე უფრო მეტად გავრცელებული ინგლისში?
უფლებამოსილი ბავშვების პროპორცია მნიშვნელოვნად განსხვავდება ქვეყნის მასშტაბით, მაგრამ, როგორც წესი, ემთხვევა რეგიონულ მონაცემებს სიღარიბისა და სიმდიდრის შესახებ.
მაგალითად, ინგლისის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში მცხოვრები მოსწავლეების მეოთხედზე მეტი აკმაყოფილებს კრიტერიუმებს, სამხრეთ-აღმოსავლეთში კი ეს მაჩვენებელი დაახლოებით 17%-ია.
ინგლისში უფასო კვებაზე უფლებამოსილი მოსწავლეების ყველაზე მაღალი წილი – მესამედზე მეტი – შემდეგ ქალაქებშია:
- ისლინგტონი
- მანჩესტერი
- ბლექპული
- კამდენი
- ნოუსლი
ამასობაში, ყველაზე დაბალი წილი – 10-დან ერთზე ნაკლები – შემდეგ ადგილებშია:
- სილის კუნძულები
- უოკინგჰემი
- რატლენდი
- უინძორი და მეიდენჰედი
- ბუკინგემშირი
ზოგიერთი ჯგუფი, მათ შორის ზოგიერთი ეთნიკური უმცირესობა, უფრო მეტად არის უფლებამოსილი, ვიდრე სხვები.
მაგალითად, ირლანდიელი მოგზაური მოსწავლეების 60%-ზე მეტს აქვს სკოლაში უფასო კვების უფლება.
რომა/ბოშა, ბანგლადეშელი და შავკანიანი მოსწავლეები ასევე არაპროპორციულად მაღალი კრიტერიუმებით სარგებლობენ.
ყველა სიღარიბეში მყოფი ბავშვი აკმაყოფილებს ამ კრიტერიუმებს?
სიღარიბის წინააღმდეგ მებრძოლი საქველმოქმედო ორგანიზაციის, „ჯოზეფ როუნტრის ფონდის“ მონაცემებით, დიდ ბრიტანეთში დაახლოებით 4.3 მილიონი ბავშვი ცხოვრობს ე.წ. „ფარდობითი სიღარიბის“ პირობებში. თუმცა, ამჟამად სკოლაში უფასო კვება მხოლოდ 2.3 მილიონ ბავშვს აქვს.
ფარდობითი სიღარიბე გამოითვლება მედიანური შემოსავლის აღებით – ეს არის შემოსავალი, საიდანაც ყველა ოჯახების ნახევარი მეტს შოულობს, ხოლო ნახევარი ნაკლებს – და შემდეგ იმის გათვალისწინებით, თუ რამდენი ბავშვი ცხოვრობს ოჯახებში, რომელთა შემოსავალი ამ შემოსავლის 60%-ზე ნაკლებია.
ოჯახს შეიძლება ჰქონდეს ამ ზღვარზე ნაკლები შემოსავალი, მაგრამ მაინც არ ჰქონდეს უფლება მიიღოს შეღავათები, რაც სკოლაში უფასო კვებას ითვალისწინებს.
2022 წლის ივნისში, ბავშვთა სიღარიბის წინააღმდეგ ბრძოლის ჯგუფმა შეაფასა, რომ ინგლისში სკოლის ასაკის 800 000 ბავშვი – ანუ სიღარიბეში მცხოვრები ყოველი მესამე – სოციალურად დაუცველი იყო.
არსებობს შიმშილის საზომი?
როგორც ფარდობითი სიღარიბე, ასევე სკოლაში უფასო კვების უფლება შემოსავლის საზომია და არა საკვების დაუცველობის – თუმცა ეს ორი მჭიდრო კავშირშია.
დიდ ბრიტანეთში შიმშილის ერთიანი საზომი არ არსებობს.
თუმცა, 2019 წელს, თემთა პალატის გარემოსდაცვითი აუდიტის კომიტეტმა სურსათის უვნებლობის შესახებ ანგარიშში განსხვავებული შეფასებები განიხილა. ეს მოიცავდა გაეროს სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციის კვლევას , რომლის მიხედვითაც დიდ ბრიტანეთში 2.2 მილიონი ადამიანი „სერიოზულად დაუცველი“ იყო.
შიმშილის კიდევ ერთი მაჩვენებელი საკვების ბანკების გამოყენებაა.
2022 წლის მარტამდე პერიოდში Trussell Trust ქსელის საკვების ბანკებმა დიდი ბრიტანეთის მასშტაბით 2.1 მილიონზე მეტი სასწრაფო დახმარების საკვების ამანათი დაარიგეს.
ეს წინა წელთან შედარებით 14%-ით მეტი იყო. ამ ამანათების თითქმის 40% ბავშვიან ოჯახებს მოხმარდა.
ვის აქვს ინგლისში უფასო სასკოლო კვების უფლება და როგორ ხდება მისი უზრუნველყოფა და დაფინანსება?
დიდი ბრიტანეთის თემთა პალატის ბიბლიოთეკის მკვლევარი, რობერტ ლონგი, რომელიც სკოლების პოლიტიკაზეა სპეციალიზებული თავის 2025 წლის 2 ოქტომბერს გამოქვეყნებულ მასალაში წერს, რომ მშობლებს არ მოუწევთ სკოლის სადილის საფასურის გადახდა, თუ ისინი ამ ჩამონათვალიდან რომელიმეს იღებენ:
შემოსავლის მხარდაჭერა
შემოსავალზე დაფუძნებული სამუშაოს მაძიებლის შემწეობა
შემოსავალთან დაკავშირებული დასაქმებისა და დახმარების შემწეობა
1999 წლის იმიგრაციისა და თავშესაფრის შესახებ კანონის VI ნაწილის ფარგლებში მხარდაჭერა
სახელმწიფო საპენსიო კრედიტის გარანტირებული ელემენტი
ბავშვის საგადასახადო კრედიტი (იმ პირობით, რომ მათ ასევე არ აქვთ სამუშაო საგადასახადო კრედიტის უფლება და მათი წლიური მთლიანი შემოსავალი არ აღემატება 16,190 ფუნტს)
სამუშაო საგადასახადო კრედიტის ვადაგასული პერიოდი – გადახდა ხდება მას შემდეგ, რაც პირი შეწყვეტს სამუშაო საგადასახადო კრედიტის მიღების უფლებამოსილებას 4 კვირის განმავლობაში.
უნივერსალური კრედიტი – 2018 წლის 1 აპრილიდან, ოჯახის წლიური შემოსავლის მქონე პირებისთვის, რომელიც 7,400 ფუნტ სტერლინგზე ნაკლებია (გადასახადის შემდეგ და ნებისმიერი შეღავათის გარეშე), გარდამავალი დაცვით არსებული მომჩივნებისთვის.
ბავშვებს, რომლებიც ზემოთ ჩამოთვლილი შეღავათებიდან რომელიმეს დამოუკიდებლად იღებენ (ანუ ისინი შეღავათებს პირდაპირ იღებენ და არა მშობლის ან მეურვის მეშვეობით), ასევე შეუძლიათ სკოლაში უფასო კვება.
2014 წლის სექტემბრიდან უფასო სასკოლო კვება ასევე უზრუნველყოფილია ყველა მოსწავლისთვის დაწყებითი კლასების, პირველი და მეორე კლასების კლასებში. ეს ვალდებულება ვრცელდება ადგილობრივი ხელისუფლების მიერ დაფინანსებულ სკოლებზე, აკადემიებსა და უფასო სკოლებზე.
2025 წლის ივნისში მთავრობამ გამოაცხადა, რომ 2026 სასწავლო წლის დასაწყისიდან ყველა მოსწავლეს, რომლის ოჯახიც უნივერსალურ კრედიტზეა, ექნება სკოლაში უფასო კვების უფლება.
სკოლაში უფასო კვების უფლება ასევე ვრცელდება ყველა იმ ოჯახის ბავშვებზე, რომლებსაც არ აქვთ სახელმწიფო სახსრების (NRPF) გამოყენების უფლება, მაქსიმალური შემოსავლის ზღვრების გათვალისწინებით.
უფასო სასკოლო კვება ასევე შეიძლება ხელმისაწვდომი იყოს სკოლამდელი ასაკის ბავშვებისთვის, ასევე მეექვსე კლასების, კოლეჯებისა და დამატებითი განათლების კოლეჯების მოსწავლეებისთვის.
შეუძლიათ თუ არა სავალდებულო სკოლის ასაკამდე ან მის ზემოთ ასაკის ბავშვებს ან ახალგაზრდებს უფასო სასკოლო კვების მიღება?
სავალდებულო სკოლის ასაკამდელ ბავშვებს, რომლებიც სრულ განაკვეთზე სწავლობენ, ასევე შეუძლიათ სკოლაში უფასო კვების მიღება.
უფასო სასკოლო კვება ხელმისაწვდომია „მეექვსე ფორმის კოლეჯებში“ უფროსი ასაკის მოსწავლეებისთვის, იმ პირობით, თუკი სწავლის კურსი დაიწყო მანამ, სანამ მოსწავლე 18 წლის ასაკს მიაღწევდა. (შენიშვნა: დიდი ბრიტანეთის „მეექვსე ფორმის კოლეჯები“ 16-დან 19 წლამდე ასაკის მოსწავლეებისთვის განკუთვნილი საგანმანათლებლო დაწესებულებებია. ისინი ფოკუსირებულნი არიან 16 წლის შემდგომ განათლებაზე და სთავაზობენ აკადემიურ და ტექნიკურ კვალიფიკაციებს, როგორიცაა A-levels, T-levels და BTEC-ს, რათა სტუდენტები უნივერსიტეტის ან სამუშაოსთვის მოამზადონ).
მოსწავლეებს, რომლებიც სწავლობენ „მეექვსე ფორმის კოლეჯებში“, პროფესიულ კოლეჯებში ან სხვა საგანმანათლებლო დაწესებულებებში სტუდენტები, არ აქვთ უფლება ისარგებლონ უფასო სასკოლო კვებით, თუმცა ცალკეულ კოლეჯებს შეუძლიათ უზრუნველყონ იგი.
შეუძლიათ თუ არა აკადემიებში ან თავისუფალ სკოლებში მყოფ ბავშვებს უფასო სასკოლო კვების მიღება?
კი.
ამ სკოლების დაფინანსების ხელშეკრულებები განსაზღვრავს ჩარჩოს, რომლის ფარგლებშიც ეს სკოლები ფუნქციონირებენ და უფასო სკოლებისა და აკადემიებისგან მოითხოვს, რომ 18 წლამდე ასაკის შესაბამისი მოსწავლეებისთვის უფასო სასკოლო კვება უზრუნველყონ. ეს მოთხოვნა ასევე ვრცელდება ამ დაწესებულებებში 19 წლის ან მეტი ასაკის მოსწავლეებზე, თუ მათი სწავლის კურსი 18 წლის ასაკის შესრულებამდე დაიწყო.
საჭიროა თუ არა ბავშვების რეგისტრაცია უფასო სასკოლო კვების მისაღებად?
დიახ, გარდა სკოლამდელი ასაკის ბავშვებისა, რომლებიც ჩვეულებრივ კვებას იღებენ.
gov.uk ვებსაიტზე მოცემულია ინფორმაცია, თუ როგორ უნდა მიმართოთ უფასო სასკოლო კვებაზე.
ზოგიერთი ადგილობრივი ხელისუფლება ავტომატურად არეგისტრირებს მოსწავლეებს უფასო სასკოლო კვების ველში, როდესაც მათი მშობლები შესაბამისი შეღავათების მისაღებად მიმართავენ, თუმცა ეს უნივერსალური არ არის. პარლამენტში გარკვეული დისკუსია გაიმართა იმის შესახებ, თუ როგორ შეიძლება ფუნქციონირებდეს ავტომატური რეგისტრაციის სისტემა.
სკოლებს საუზმის კლუბების ორგანიზება მოეთხოვებათ?
ამჟამად არა, თუმცა ბევრი ასე აკეთებს.
„ოჯახის აქცია“ საუზმეს განათლების დეპარტამენტთან დადებული კონტრაქტის საფუძველზე აწვდის, რათა უზრუნველყოს საუზმის კლუბები დაუცველი რეგიონების სკოლებში, სადაც მოსწავლეთა 40%-ზე მეტი ბავშვებზე მოქმედი შემოსავლის დეფიციტის ინდექსის (IDACI) AF ჯგუფებშია. ყველა მონაწილე სკოლა იღებს 75%-იან სუბსიდიას საკვებისა და საუზმის კლუბის მიწოდების ხარჯებისთვის.
პარლამენტში 2024 წლის დეკემბერში წარდგენილი „ბავშვთა კეთილდღეობისა და სკოლების შესახებ“ კანონპროექტი ინგლისის სახელმწიფოს მიერ დაფინანსებულ ყველა დაწყებით სკოლაში სწავლის დაწყებამდე საუზმის კლუბების ფუნქციონირებას მოითხოვს.
750 სკოლა მონაწილეობს ადრეული ადაპტაციის სქემაში, რომელიც 2025 წლის აპრილში დაიწყო. ადრეული ადაპტაციის სკოლებისთვის სახელმძღვანელო პრინციპები და არჩეული სკოლების სია განათლების დეპარტამენტმა გამოაქვეყნა .
ვინ არის პასუხისმგებელი უფასო სასკოლო კვების უზრუნველყოფაზე?
ადგილობრივი ხელისუფლება პასუხისმგებელია სკოლაში უფასო სადილის უზრუნველყოფაზე და განაცხადები შესაბამისი ადგილობრივი ორგანოს მეშვეობით უნდა წარედგინოს.
როგორ ფინანსდება სკოლის კვება?
როგორც წესი, სკოლის კვება ფინანსდება სკოლების ცენტრალური დაფინანსებით და არა კონკრეტული გრანტით. თუმცა, ჩვილებისთვის უფასო საყოველთაო სასკოლო კვება ცალკე გრანტით ფინანსდება.
დამატებითი ინფორმაცია
- სკოლის კვება და კვების სტანდარტები (ინგლისი) , საერთო ბიბლიოთეკის კვლევითი ბრიფინგი
ავტორის შესახებ: რობერტ ლონგი თემთა პალატის ბიბლიოთეკის მკვლევარია, რომელიც სკოლების პოლიტიკაზეა სპეციალიზებული.
პასუხისმგებლობის შეზღუდვა
საერთო ბიბლიოთეკის მიზანი არ არის, რომ ამ სტატიაში მოცემული ინფორმაცია რომელიმე კონკრეტული პირის კონკრეტულ გარემოებებს შეეხოს. ჩვენ ის პარლამენტის წევრების მუშაობის მხარდასაჭერად გამოვაქვეყნეთ. თქვენ არ უნდა დაეყრდნოთ მას, როგორც იურიდიულ ან პროფესიულ რჩევას, ან მის შემცვლელს. ჩვენ არ ვიღებთ რაიმე სახის პასუხისმგებლობას აქ წარმოდგენილ რაიმე შეცდომაზე, უმოქმედობაზე ან არასწორ ინფორმაციაზე. თუ გჭირდებათ კონკრეტული რჩევა ან ინფორმაცია, უნდა მიმართოთ შესაბამის კვალიფიციურ პროფესიონალს. წაიკითხეთ ჩვენი მოკლე ინფორმაცია იურიდიული კონსულტაციისა და დახმარების წყაროების შესახებ ინფორმაციის მისაღებად.
რას აჭმევენ ბავშვებს დიდი ბრიტანეთის სკოლებში?
ინგლისში სასკოლო კვების სტანდარტები 2014 წელს შემუშავდა და ასეთია:
მაღალი ხარისხის საქონლის ხორცი, ფრინველის ხორცი ან ცხიმიანი თევზი პური, მარცვლეული ან კარტოფილი
ყოველდღიურად მინიმუმ 1 პორცია ბოსტნეული ან სალათი, როგორც გარნირი
კვირაში მინიმუმ 3 სხვადასხვა ხილი და 3 სხვადასხვა ბოსტნეული რაფინირებული ნახშირწყლების ნაცვლად,
ყურადღება გამახვილებულია სრულმარცვლოვან საკვებზე აქცენტი კეთდება იმაზე, რომ წყალი სასურველი სასმელი იყოს
ხილის წვენის პორციების შეზღუდვა 150 მლ-მდე
სხვა სასმელებში დამატებული შაქრის ან თაფლის რაოდენობის 5%-მდე შეზღუდვა
კვირაში არაუმეტეს 2 პორციისა შემწვარი, ცომში ამოვლებული ან პურის ნამცეცებში ამოვლებული საკვები
კვირაში არაუმეტეს 2 პორცია საკვებისა, რომელიც შეიცავს ცომეულს
სკოლის კვებაში ან სავაჭრო აპარატებში დამატებული შაქრის შემცველი სასმელების, ჩიფსების, შოკოლადების ან ტკბილეულის აკრძალვა
2019 წლის აგვისტოში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ადგილობრივი თვითმმართველობის მიერ „შეთანხმების გარეშე“ Brexit-ის დაგეგმვამ შესაძლოა გამოიწვიოს სკოლის კვების სამართლებრივი მოთხოვნების შემსუბუქება, მაგალითად, მათი გაძვირების ან ნაკლებად ჯანსაღი საკვების მიღების დაშვებით; შესაძლოა, ამ მოთხოვნების მთლიანად გაუქმებაც კი. ერთ-ერთმა საბჭომ ასევე განაცხადა, რომ „სპეციალური კვებითი მოთხოვნების დაკმაყოფილება შეიძლება რთული იყოს“ და რომ ახალი საკვები შესაძლოა გაყინული და დაკონსერვებული პროდუქტებით ჩანაცვლდეს, ხოლო მეორემ ახსენა რაციონირების დაბრუნების შესაძლებლობა. თუმცა, 2023-24 სასწავლო წლიდან სტანდარტები ძალაში რჩება.
