სტატიის ავტორი სუმია კარლამანგლა
პინო ნუარის აღზევება და დაცემა სიმბოლურად გამოხატავს ღვინის ინდუსტრიის უფრო დიდ სირთულეებს, რადგან ახალგაზრდა თაობები სხვა სასმელებს ირჩევენ.
კალიფორნიაში, რომელიც მთელ მსოფლიოში მევენახეობით არის ცნობილი, მეღვინეებმა 2025 წელს ნაკლები ღვინო აწარმოეს, ვიდრე ბოლო მეოთხედი საუკუნის ნებისმიერ დროს. ხშირად უფრო იაფი უჯდებათ ყურძნის ვაზზე ლპობა, ვიდრე მისი მოსავლის აღება, რადგან საწყობებისა და ღვინის მაღაზიების თაროებზე უამრავი გაუყიდავი ბოთლი დევს.
ასე რომ, კალიფორნიის შტატის ქალაქ სოლედადში, ველზე, რომელიც მწერალმა ჯონ სტეინბეკმა გახადა ცნობილი, მზიან დილას, ჯეისონ სმიტი მარტივ ეკონომიკას დათანხმდა.
ერთმა მუშამ, რომელიც უცერემონიოდ მართავდა ტრაქტორს, მისტერ სმიტის პინო ნუარის ვაზი მიწიდან ამოგლიჯა. მეორემ ცეცხლი წაუკიდა ხის ბოძებს, რომლებზეც წლების განმავლობაში ვაზი იყო დამაგრებული. მისტერ სმიტი კი თავის თეთრ „საბურბანს“ მიეყრდნო, სანაპირო მუხის ჩრდილში, და უყურებდა, როგორ იწვოდა და ეხვეოდა კვამლში მისი პინო ნუარის ვენახი.
მან გადაწყვიტა გაეყიდა მთელი თავისი მიწა და დაეხურა ოჯახური ბიზნესი, რომელიც 51 წლის განმავლობაში არსებობდა. „ფაქტობრივად, ფულის შოვნის არანაირი გზა არ მაქვს“, – თქვა 57 წლის სმიტმა.
მთელი ქვეყნის მასშტაბით ღვინის გაყიდვები ბოლო ორ ათწლეულზე მეტი ხნის განმავლობაში ყველაზე დაბალ ნიშნულზეა, რადგან ადამიანები ნაკლებად სვამენ ალკოჰოლის მავნებლობის შესახებ საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის მზარდი გაფრთხილებების ფონზე. გაყიდვები ასევე შემცირდა, რადგან ბევრ ახალგაზრდა მსმელს ტრადიციული ღვინოები უგემური და ძნელად გასაგები ეჩვენება და უპირატესობას ქილის კოქტეილებს, სელცერებს, უალკოჰოლო ლუდსა და სპირტიან სასმელებს ანიჭებს.
კალიფორნიაში, რომელიც ამერიკის შეერთებული შტატების ღვინოების დაახლოებით 80 პროცენტს აწარმოებს, პინო ნუარი, ალბათ, საუკეთესოდ ასახავს ინდუსტრიის ბოლოდროინდელ აღმავლობასა და კრახს.
საფრანგეთის ბურგუნდიის რეგიონიდან წარმოშობილი მსუბუქ-სხეულიანი ღვინო ერთ დროს აქაურ ღვინის საშუალო მოყვარულებში ნაკლებად პოპულარული იყო, ვიდრე წითელი ღვინოები, როგორიცაა კაბერნე სოვინიონი და მერლო. შემდეგ გამოვიდა 2004 წლის ფილმი „გვერდით“ (Sideways), რომელშიც მთავარ როლს პოლ ჯამატი ასრულებდა. მისი გმირი, დამწყები რომანისტი და ღვინის სნობი, პინო ნუარის „არაჩვეულებრივ და დახვეწილ“ არომატებს აქებდა.
ფილმმა კალიფორნიაში პინო ნუარის ბუმი გამოიწვია. ცენტრალური კალიფორნიის მძინარე დეგუსტაციის ოთახები, სადაც ფილმის მოქმედება ვითარდება, მომხმარებლებით გაივსო. პინოს მწარმოებლებმა რეკორდულ დროში გაყიდეს თავიანთი მარაგი და მთელი შტატის მასშტაბით, ყველგან დარგეს ის, სადაც კი შესაძლებელი იყო.
„თითქმის შეიძლებოდა ამის შეგრძნება“, – თქვა მარკ მაკუილიამსმა, რომელმაც ცოტა ხნის წინ სონომას ოლქში პინო ნუარზე ორიენტირებული მეღვინეობა დახურა და 2000-იანი წლების აჟიოტაჟი გაიხსენა. „ხალხს მხოლოდ პინო ნუარი სურდა“.
1970-იანი წლების დასაწყისში ბატონი სმიტის ოჯახი სანაპირო მონტერეის ოლქში გადავიდა საცხოვრებლად, რადგან მამამისი, რომელსაც სოფლის მეურნეობის დარგში ჰქონდა უმაღლესი განათლება მიღებული და ლაბორატორიაში მუშაობდა, აქ ახლადშექმნილ ღვინის ბიზნესში პერსპექტივას ხედავდა. სან-ფრანცისკოდან სამხრეთით დაახლოებით 100 მილის დაშორებით მდებარე ეს რეგიონი სასოფლო-სამეურნეო ცენტრია ცხელი მზიანი დღეებითა და ნისლიანი ღამეებით, იდეალური კლიმატით პინო ნუარისა და შარდონესთვის საჭირო დელიკატური ყურძნის მოსაყვანად.
თავდაპირველად, ბატონი სმიტის ოჯახი სხვა ვენახების მფლობელებს ყურძნის მოყვანაში ეხმარებოდა. შემდეგ მათ საკუთარი მიწა შეიძინეს. დროთა განმავლობაში, მისმა კომპანიამ, Valley Farm Management-მა, 3000 ჰექტარი მიწა შეიძინა და მოყვანილი ყურძენი შტატის ზოგიერთ უდიდეს ღვინის ქარხანას მიჰყიდა.
„Sideways“-ის პრემიერის დროს ბატონი სმიტი უკვე პინო ნუარს ამუშავებდა. მოგვიანებით, მან მერლოს ყურძნის ნაწილი მეტი პინოთი ჩაანაცვლა. (ფილმმა მერლოს გაყიდვებსაც დაარტყა, მას შემდეგ, რაც ჯამატის პერსონაჟმა იგი უგემურ სასმელად მიიჩნია).
მის ღვინის ქარხანას ყველაზე მაღალი მოგება ფილმის გამოსვლიდან რამდენიმე წელიწადში ჰქონდა.
თუმცა, ბატონი სმიტის თქმით, ღვინის ყურძენზე, განსაკუთრებით პინო ნუარზე, მოთხოვნა რამდენიმე წლის წინ შემცირდა, რადგან ღვინის გაყიდვებმა მკვეთრად იკლო. მან სცადა სხვა მეღვინეებისთვის ფასდაკლებების გაკეთება, მაგრამ მათემატიკური გამოთვლების გაკეთება მაინც ვერ შეძლო.
კალიფორნიაში ვარდნამ განსაკუთრებით დაარტყა წითელ ღვინოებს, რომლებსაც, როგორც წესი, უფრო მკვეთრი გემო და ალკოჰოლის მაღალი შემცველობა აქვთ. 2025 წელს, ათწლეულების შემდეგ პირველად, მეღვინეებმა შტატში თეთრ ღვინოზე ნაკლები წითელი ღვინო აწარმოეს.
პინო ნუარი კალიფორნიაში წარმოებულ მეორე ყველაზე პოპულარულ წითელ ღვინოდ რჩება და ექსპერტების თქმით, ზოგიერთი ვაზი, რომელსაც მწარმოებლები ანადგურებენ, „Sideways“-ის ეკრანებზე გამოსვლის შემდეგ დარგეს ისეთ ადგილებში, რომლებიც ნაკლებად შესაფერისია პინოს ნაზი ყურძნისთვის.
მიუხედავად ამისა, კალიფორნიაში პინოს წარმოება 2021 წლიდან 30 პროცენტით შემცირდა. მთელი შტატის მასშტაბით, მწარმოებლები ყურძენს ნაკლებად ცნობილი თეთრი ღვინის ისეთი ჯიშებით ცვლიან, როგორიცაა ფიანო და გრუნერ ველტლინერი. მომხმარებლები ამ ჯიშებისგან დამზადებულ თეთრ ღვინოებს სულ უფრო მეტად ანიჭებენ უპირატესობას.
„ჩვენ პინო ნუარზე ძალიან ვიყავით ორიენტირებულები“, – თქვა ბატონმა სმიტმა. „და შემდეგ მოთხოვნა უბრალოდ აღარ იყო“.
ბატონმა სმიტმა განაცხადა, რომ იგი უზარმაზარ მწუხარებას განიცდიდა მიწისა და კომპანიის გაყიდვის გადაწყვეტილების გამო და რცხვენოდა, რომ ღალატობდა მამამისს, რომელიც 2015 წელს გარდაიცვალა.
თუმცა, ბოლო თვეებში სულ უფრო და უფრო ცხადი ხდებოდა, რომ ბიზნესის დახურვა ყველაზე გონივრული გზა იყო, – თქვა მან. იმ დღეს, როდესაც მან პინოს ვენახი დაწვა, მან მანქანით ჩაურა მეზობელ ვენახებს, რომლის მეპატრონეც ასევე მთელ თავის ვაზს თხრიდა.
კალიფორნიის ყურძნის მწარმოებელთა ასოციაციის მონაცემებით, 2025 წელს კალიფორნიაში დაახლოებით 38 000 ჰექტარი ვენახი ამოიძირკვა, რაც შტატში დარგული ვაზის დაახლოებით 7 პროცენტს შეადგენს. ინდუსტრიის შეფასებით, ნახევარ მილიონ ტონაზე მეტი ყურძენი ასევე დაუკრეფავი დარჩა.
ვალების დასაფარად და გაკოტრების თავიდან ასაცილებლად, ბატონმა სმიტმა თავისი ტროფეული ვენახი Jackson Family Wines-ს მიჰყიდა, რომელიც კალიფორნიის ორ ათეულზე მეტ ღვინის ეტიკეტს ფლობს, ხოლო სხვა ნაკვეთები კერძო სააქციო კომპანიებს. ის აღჭურვილობას ნაღდი ფულით ყიდის.
„მთელი ცხოვრება მხოლოდ ამას ვაკეთებდი“, – თქვა ბატონმა სმიტმა. „ახალი კარიერის პოვნა მომიწევს“.
კალიფორნიაში შემოდგომის ყურძნის რთველი ამ თვეში დაიწყო და მოსალოდნელია, რომ ვაზზე ათასობით ტონა ყურძენი კვლავ დაუკრეფავი დარჩება. ექსპერტების თქმით, მომდევნო ორი წლის განმავლობაში კიდევ ასობით ღვინის ქარხნის დახურვაა მოსალოდნელი.
„ყურძნისა და ღვინის ბიზნესში ჩვენი 54-წლიანი მოღვაწეობის განმავლობაში, ჩვენ არასდროს გვინახავს ამდენი ცვლილება, არეულობა და ქაოსი, რაც ახლა ხდება“, – განაცხადა სტივ ლორმა, J. Lohr Vineyards & Wines-ის პრეზიდენტმა, რომელიც პასო რობლესისა და მონტერეის ოლქის ერთ-ერთი უდიდესი ღვინის მწარმოებელია.
კალიფორნიაში ბარებისა და ბოთლების მაღაზიების მფლობელებმა განაცხადეს, რომ ახალგაზრდა მომხმარებლები სულ უფრო ხშირად ითხოვენ უალკოჰოლო სასმელების ვარიანტებს და ვარაუდობენ, რომ მეღვინეებმა კანაფის პოპულარობის გამო დაკარგეს ბიზნესის ნაწილი. მათი თქმით, მომხმარებლები, რომლებსაც ღვინო სურდათ, უფრო მეტად გაგრილებულ წითელ, ნარინჯისფერ და თეთრ ღვინოებს ეძებდნენ.
„ღვინო, რომლის დალევაც კემპინგის ფინჯნიდან შეგიძლიათ და მისი გემოც ისეთივე გემრიელია“, – თქვა 32 წლის ალექს მამ, სან-ფრანცისკოში მდებარე ნატურალური ღვინის ბარის, Ruby Wine-ის თანამფლობელმა.
ღვინის ბევრმა მომწოდებელმა განაცხადა, რომ გაყიდვების ნებისმიერი ვარდნა უფრო იმით იყო განპირობებული, რომ მომხმარებლებს, განსაკუთრებით ახალგაზრდებს, არ შეეძლოთ ფუფუნების საგნად ქცეული პროდუქტის შეძენა, ვიდრე იმით, რომ სასმელზე ამბობდნენ უარს.
41 წლის ადრიანა ფაბრომ, რომელიც კალიფორნიის შტატის ქალაქ ოკლენდში მდებარე Wine on Piedmont-ის მფლობელია, განაცხადა, რომ მოდური ღვინოების პოპულარობის მიუხედავად, საჩუქრის მყიდველებს მაინც პინო ნუარს ურჩევს, რადგან ეს ადვილად დასალევი წითელი ღვინოა. თუმცა, მისი თქმით, პინო ნუარი, როგორც წესი, ძვირია, რადგან ეს არის პრეტენზიული ყურძენი, რომლის მოყვანაც რთულია და ამიტომ, შესაძლოა, მომხმარებლის ბიუჯეტს აღემატებოდეს.
„იაფფასიანი პინოს დამზადება ჯერ კიდევ ძალიან რთულია“, – თქვა მან.
სანტა ბარბარაში მდებარე ღვინის ქარხანა „ო ბონ კლიმატი“ პინო ნუარს 40 წელზე მეტია ამზადებს. ფილმის, „გვერდიდან“ გადაღებებამდე მსახიობები ღვინის ქარხანას ესტუმრნენ, რათა ღვინის დამზადების პროცესი კულისებში ენახათ.
ღვინის ქარხანა წელს წარმოების შემცირებას გეგმავს, რადგან გაყიდვებმა იკლო, – განაცხადა გენერალურმა მენეჯერმა მაიკლ მელასკიმ. კანადის ზოგიერთმა პროვინციამ, რომელიც დიდი ხანია აშშ-სთვის ღვინის ექსპორტის მთავარი ბაზარია, ტრამპის ადმინისტრაციის მიერ დაწესებული ტარიფების საპასუხოდ ამერიკული ალკოჰოლური სასმელების გაყიდვა აკრძალა. ბატონი მელასკის თქმით, მრავალწლიანი ვარდნის გარდა, ბოლოდროინდელმა სავაჭრო ომმა განსაკუთრებით დააზარალა Au Bon Climat-ის გაყიდვები.
თუმცა, მისი თქმით, ფინანსური სირთულეები დიდი რეცესიის დროს გაუარესდა და დარწმუნებულია, რომ მისი მეღვინეობა გადარჩება, მაშინაც კი, თუ სხვები ინდუსტრიის შეზღუდვას ვერ გადაურჩებიან.
„ხალხს უყვარს ღვინო, უყვართ ღვინო საჭმელთან ერთად“, – თქვა მან. „ეს ნებისმიერი ბიზნესივითაა, რომელიც ციკლებს გადის“.
„საბედნიეროდ, ხელოვნური ინტელექტი ჩვენს სამსახურებს არ წაგვართმევს“, – იხუმრა მისმა მეღვინემ, მარკ პირომ.
ბატონი სმიტი იმედოვნებს, რომ უახლოეს რამდენიმე თვეში სრულად დახურავს თავის ბიზნესს. და არ იცის, რა მოხდება შემდეგ. ყურძენი და ვენახები მისი საპენსიო გეგმა იყო.
ღვინის ინდუსტრიაში მუშაობაზე უარის თქმის შემდეგაც კი, ბატონი სმიტი პინო ნუარის დალევას გეგმავს.
მაგრამ სინამდვილეში რომელია მისი საყვარელი ღვინო?
„ლუდი და ვისკი“, – თქვა მან.
სუმია კარლამანგლა „Times“-ის რეპორტიორია, რომელიც კალიფორნიას აშუქებს.
